primary hyperoxaluria — Definition

🔬 Krankheitsdefinition

Primer hiperoksalüri, karaciğerde glikolat metabolizmasında rol oynayan enzimlerin eksikliği sonucu oksalatın aşırı üretimi ve birikimi ile karakterize nadir bir otozomal resesif metabolik hastalıktır. Oksalat böbreklerde kristalleşerek böbrek taşlarına ve nefrokalsinoza, ilerleyen dönemde sistemik oksalozise yol açar.

🧬 Ursachen & Risikofaktoren

AGXT, GRHPR veya HOGA1 genlerindeki mutasyonlar nedeniyle sırasıyla alanin-glioksilat aminotransferaz, glioksilat redüktaz/hidroksipiruvat redüktaz veya 4-hidroksi-2-oksoglutarat aldolaz enzim eksikliği.

🩺 Symptome & Anzeichen

Tekrarlayan böbrek taşları, hematüri, karın ağrısı, idrar yolu enfeksiyonları, nefrokalsinoz, ilerleyici böbrek yetmezliği, sistemik oksalozis durumunda kemik ağrısı, kardiyak iletim bozuklukları, periferik nöropati ve retinal birikimler.

📋 Diagnosemethoden

İdrarda yüksek oksalat atılımı (normalin >2 katı), plazma oksalat düzeyi, böbrek biyopsisi, genetik testler (AGXT, GRHPR, HOGA1 gen analizi), ultrason veya BT'de böbrek taşları/nefrokalsinoz.

💊 Behandlungsmöglichkeiten

Hiperhidrasyon, sitrat tedavisi, piridoksin (B6 vitamini) duyarlı tip 1'de yüksek doz, RNAi tedavisi (lumasiran tip 1 için), karaciğer nakli (tip 1'de enzim replasmanı), kombine karaciğer-böbrek nakli (son dönem böbrek yetmezliğinde).

⚠️ Komplikationen

Son dönem böbrek yetmezliği, sistemik oksalozis (kemik, kalp, sinir sistemi, retina tutulumu), böbrek taşına bağlı obstrüksiyon ve enfeksiyon.